Solucan Maması Olarak Kompost Nasıl Hazırlanır?

Kompost, çeşitli organik atıkların nemli tutularak ve havalandırılarak  oluşan sıcaklıkta, zararlı mikroorganizmaların ölmesi ve bunun sonucunda  yararlı mikroorganizmaların  ayrışma işlemini gerçekleştirmesi ile oluşturulan  üründür.  Solucan gübresi üreten büyük işletmelerin neredeyse çoğunda kompost hazırlamak için ham madde olarak seperatörden geçmiş büyükbaş hayvan gübresi kullanır. Kompost, yeşil ve kahverengi olmak üzere iki ana materyalin karışımının  hava ile temas halindeki  ayrışım sürecinin sonucunda elde edilir. Kahverengi materyal  talaş, saman, kuruyana kadar bekletilmiş çim ve benzeri materyallerdir. Yeşil materyal ise henüz kurumamış , işlenmemiş  sebze meyve atıklarıdır. Hayvan  gübresi yeşil sınıfına girer fakat seperatörden geçmiş büyükbaş hayvan gübresi içinde parçalanmış saman mevcut olduğu için fermente edildiğinde yani kompostlandığında solucanların istediği formda solucan maması elde edilmiş olur. Büyükbaş hayvan gübresi, sıvı hayvan idrarından iyice ayrıldıktan sonra yani su ile yıkandıktan sonra yada separatörden geçirildikten sonra kompostlama işleminde kullanılmalıdır. Çünkü katı ile karışık olarak gelen sıvı idrarda  tuzluluk oranı yüksek olabilmektedir.

Kahverengi materyal, karbonlar bakımından zengin olup kompostu canlandıran, ayrıştırma işlemini gerçekleştiren  mikroorganizmaları beslemektedir. Yeşil materyal ise azot veya protein kaynağıdır. Başlangıçta çoğunlukla bakteri olan bu mikroorganizmaların çoğalması sırasında ısı, karbondioksit ve su buharı açığa çıkar. Kompost içindeki sıcaklığın artması ile ısıya karşı duyarlı mikroorganizmalar ölür ve ısıya karşı dayanıklı bakteriler çoğalır. Kompostun 60-70  derece sıcaklığa ulaşan kısmında, birkaç sporun dışında temel olarak bütün zararlı mikroorganizmalar kısa sürede  ölür daha sonra bazı  bakteriler kendileri için mevcut besini tükettiklerinde ısı üretmeyi durdururlar ve kompost soğumaya başlar. Soğuyan kompostta, geriye kalan ölü bakterileride içeren besinlerle beslenen, genellikle mantar ve  yeni bir grup mikroorganizma çoğalır. Bu mikroorganizmalar komposta son özelliğini verirler. Amonyak ilk evrede üretilir ve soğuma evresinde uzaklaştırılır. Eğer kompostaşma işlemi  toprak zemin üzerinde yapılıyorsa solucan ve böcek larvaları oluşur. Bu yüzden kompostlama işlemi beton zemin yada branda üzerinde toprağa temas etmeden yapılmalıdır. Ayrıca uzun süre beklemiş kompostun besin içeriğinin azalması ve karbon azot dengesinin düşmesinden dolayı solucanlar için önerilmemektedir.

Kompost karışımı  fermantasyon esnasında ne aşırı ıslak  nede aşırı kuru olmamalıdır. Kompostta olması gereken nem oranı %40 ile %60 arasındadır. Nem %40 altında ise mikrobiyel reaksiyonlar yavaşlar ya da durur %60 üzerinde ise  kompost oluşumunun yavaşlaması ya da durmasının yanında rahatsız edici kokular oluşur. Doğru nem oranını anlamanın en pratik yöntemi yığın içinden avucunuzun içine alıp sıkmaktır. Eğer  avucunuzu sıktığınızda malzeme bir araya gelmiyorsa nemi az, parmaklarınızın arasından su sızıyorsa nemi fazla, avucunuzu sıktığınızda bir arada duruyor ama açtığınızda dağılıyorsa doğru nem oranındadır. Kompost aşırı kurursa mikroorganizma aktif olamayacak ve hiçbir reaksiyon oluşmayacaktır, ancak ıslak olduğunda da içine hava giremeyeceğinden fermantasyon işlemi gerçekleşmeyecektir. İyi bir kompsot yığını asla kötü kokmaz . Kötü bir koku kompost yığınında hatalı bir uygulamanın olduğu anlamına gelir, çoğunlukla fazla sulamadan kaynaklanır.  Ancak bunun yanı sıra eğer kompost karınca ve mantarla doluysa, çok kuru olduğu anlamına gelir. Kompostlama işleminde kompost  yığını hacminde de azalma oluşmuşsa kompostlama başarılı olmuştur. Kompost kullanıma hazır olduğu zaman, koyu ve kolayca ufalanabilir ve süngerimsi olmalıdır. Bu aşamaya ulaşmak mevsime bağlı olarak ,yağmurlu sıcak havalarda daha hızlı, kuru soğuk havalarda daha yavaş oluşmaktadır, yaklaşık 1-3 ay gereklidir.

Kompost oluşumunda havalandırma bir diğer önemli faktördür. Havalandırma, bir yandan kompost oluşum sürecinde doğal olarak yükselen sıcaklığın düşürülmesinde etkili olurken diğer yandan farklı mikroorganizma türlerinin verimli çalışmasında etkili olmaktadır. Hem eksilen oksijeni tamamlamak hem de faaliyetleri sonunda yaydıkları ısıyı düşürmek için yığının havalandırılması gerekir. Yığın halinde oluşturulan kompostlaştırmada materyal 4-5 m eninde ve 1.5-2 m yüksekliğinde uzun bir küme haline getirilir. Yığınınız çok küçükse ayrışma süresince yeterli ısıya ulaşamayacaktır  yani ısı tutamayacaktır, diğer taraftan çok büyükse, karıştırılması ve çevrilmesi güç olacaktır. Hazırlanan yığınlar düzenli olarak alt üst edilerek karıştırılır ve havalandırılması sağlanır. Yığınlar haftada en az bir defa aktarılmalıdır. Yığınların aktarılması sırasında kötü kokular açığa çıkabilir. Tam kompostlaştırma 3-4 haftada gerçekleşir. Bundan sonra kompost olgunlaşması için 3-4 hafta aktarılmadan bırakılır. Toprak kokusu alıyorsanız kompostunuz bitmiş. Rahatsız edici başka bir koku var ise hala aktivitesi sürüyor demektir. Kompostlama işlemi bittikten sonra  kompost artık ısı yaymaz yani kompostun iç sıcaklığı  ile dışarıdaki hava sıcaklığı aynıdır, elle ya da kompost termometreleri ile kontrol edilebilir.  Elinize aldığınzda biraraya gelir, bıraktığınızda hafiften dağılır.

Hazırlamış olduğunuz kompostu solucanlara vermeden önce  olgunlaşmasını tamamlamış olmasına dikkat edin. Çünkü olgunlaşmasını tamamlanmamış olan kompostu solucanlara mama olarak verdiğinizde yanma faaliyetini sürdürür ve çıkan ısı solucanların ölmesine  neden olabilir, ayrıca amonyak tam olarak kompostunuzu terk etmediği zaman solucanlarınızı rahatsız edip, yuvalarından kaçmalarına neden olabilir. Bundan dolayı hazır olduğunu düşündüğünüz kompostu solucan yatağınızın bir köşesine koyarak test edilmeli ve solucanların kompostun içine girip girmedikleri gözlenmelidir. Ayrıca ilk hazırladığınız kompost ile yemleme yapar iken fazla kalın olmayacak şekilde yemleme yapmakta fayda vardır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir